መዝገብ

Category: ትንታኔ

እህትን ለመጠበቅ…ትክክለኛው ጊዜ

የቤት ውስጥ ጥቃት ከኮቪድ 19 ኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መከሰት በኋላ ብቻ 20 በመቶ ጨምሯል፤ የተባበሩት መንግሥታት። ‹አድርጉልኝ!› ‹ለውጡልኝ› ‹አሻሽሉልኝ› ‹ችግር አለና እወቁልኝ› ይህና ይህን መሰል ጥሪ አስቀድሞ ይመለከታቸዋል ላላቸው አካላት ያቀረበ ሰው፣ ምላሽ ካላገኘ ውሳኔዎችንና እርምጃዎች በእጁና በፈቃዱ ላይ ለማኖር…

የማይነጥፉ የሚመስሉ እምባዎች

ስፍራው የካ ክፍለ ከተማ አዲስ አበባ ሰሜን ምስራቅ አቅጣጫ ልዩ ስሙ ኮተቤ መሳለሚያ አካባቢ። አዲስ ማለዳ በአንዲት አነስተኛ ጊቢ ውስጥ በወጉ መራራቅ እንኳን በማይቻልበት እና ከሰሞኑ በጥቂትም ቢሆን ሲያካፋ በነበረው ሰማይ የተነሳ ከፊል አረንጓዴ መልበስ የጀመረ ምስኪን ጊቢ ውስጥ ተገኝታለች።…

“ጣና” ትኩረት የተነፈገው ሕመምተኛ-እንደ አረል ሐይቅ

በዓለማችን በልዩ ልዩ ምክንያቶች ባለፉት 60 እና 50 ዓመታት ብቻ በሰው ልጅ ለተፈጥሮ በማይስማማ ተግባርና በአካባቢያዊ የአየርን ብረት ለውጥ ምክንያት በርካታ የውኃ አካላት እንዳልነበር ሆነዋል። ከእነዚህ ውሰጥ በስፋቱ ከዓለም 4 ደረጃ ላይ የሚገኘው በቀድሞዋ ሶቬየት ኅብረት ይገኝ የነበረው አረል ሐይቅ…

በዘመነ ኮሮና – መልክ ያጣው ትምህርት አሰጣጥ

ኤርሚያስ በለጠ የአዲስ አበባ ነዋሪ ሲሆን፣ የሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ ሜካኒካል ኢንጂነሪንግ ተማሪ ነው። ከአዲስ ማለዳ ጋር ባደረገው ቆይታ ዘንድሮ (2012) ተመራቂ እንደሆነና ልምምድ (apparent) ላይ እንደነበር ጠቅሷል። ከዛም ጎን ለጎን የመመረቂያ ጽሑፍ ለማዘጋጀት ከጓደኞቹ ጋር እየተዘጋጀ እንደነበር አስታውሶ፤ ይሁን እንጂ መጋቢት…

ምርምርና ፈጠራን ያነሳሳው ኮቪድ 19

የአዲስ አበባ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርስቲ (AASTU) የቴክኖሎጂ ለውጦችና ሽግግሮችን የማድረግ እቅዱን ይፋ ያደረገው ከወራት በፊት የፈረንጆቹ አዲስ ዓመት የመጀመሪያ ወር ላይ ነበር። እነዚህም ለውጦች የማኅበረሰቡን ሕይወት በበጎ ጎን የሚቀይሩ እንደሚሆኑ አጽንኦት መስጠቱንም የተለያዩ የአገር ውስጥ መገናኛ ብዙኀን ዘግበዋል። በዛው ጊዜ…

“ጅብ የማያውቁት አገር ሔዶ ቁርበት አንጥፉልኝ አለ“ (የምክር ቤት አባል ተስፋየ ዳባ) “ሊበሏት ያሰቧትን አሞራ ዥግራ ናት ይሏታል“ (የምክር ቤት አባል ገብረእግዚአብሔር አርአያ)

“ጅብ የማያውቁት አገር ሔዶ ቁርበት አንጥፉልኝ አለ“ (የምክር ቤት አባል ተስፋየ ዳባ) “ሊበሏት ያሰቧትን አሞራ ዥግራ ናት ይሏታል“ (የምክር ቤት አባል ገብረእግዚአብሔር አርአያ) በአገር አቀፍ ደረጃ በየአምስት ዓመቱ እንዲካሔድ በሕገ መንግሥቱ የተቀመተው አገራዊ ምርጫ በዚህ ዓመት ነሐሴ /2012 እንዲካሔድ ቀን…

ዓለም አቀፋዊ የኮሮና መረጃዎች

ቬትናም በኮቪድ 19 ምክንያት ሞት ያልተመዘገበባት እና ስርጭቱ በአጭር የተቀጨባት አገር በዓለም አቀፍ ደረጃ ከኹለት መቶ ሽ በላይ ሰዎችን ሕይወት የቀጠፈው ኮቪድ 19 ወረርሽኝ በአገረ ቬትናም ቢከሰትም ምንም አይነት ሞት አልተዘገበም። ቬትናም ከቻይና ውጭ ያሉ አገራት ቫይረሱ በተዛመተ ወቅት ቀዳሚ…

አዲስ አበባን – ‹ምድራዊ ገነት› የማድረግ ጉዞ

የከተማ ግብርና ባልተለመደባቸው አካባቢዎች ቃሉ ራሱ አሻሚ ይመስላል። ከተሜነትን ከግብርና መላቀቅ ተደርጎ በሚታሰብበት ሁኔታም ‹የከተማ ግብርና› አበባን ወይም ለጊቢ ውበት ዛፍን ከመትከል የዘለለ አድርጎ ማሰብ የሚችል ጥቂት አይደለም። በእርግጥ በአዲስ አበባ የጓሮ አትክልት የብዙ ቤተሰብን የምግብ ፍጆታ በተወሰነ መልኩ ይሸፍንና…

ፈትፋች የበዛበት የወረርሽኙ ውሳኔ፡ በአገራት እና በኢትዮጵያ

የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን መከሰት ተከትሎ የተለያዩ አገሮች ጊዜያቸውን ቆፍጠን ብለው ወረርሽኙን በሙሉ ኃይል ከመዋጋት ይልቅ የአስጊነት ደረጃው ላይ ጥርጣሬ በማሳደር የጤና ባለሙያዎች ምክሮችን ለመተግበር ዳተኛ ሲሆኑ ታይተዋል። ፖለቲከኞች በየትኛውም አገራዊም ሆነ ዓለም አቀፋዊ እንቅስቃሴያቸው ውስጥ ፖለቲካቸውን ማራመድ ቅድሚያ ከሚሰጧቸው ተግባራት…

ድህረ-ዘመናዊነት፡ ቀጣዩ የሃይማኖቶች ጉባኤ የቤት ሥራ

ያለፉት ኹለት ዓመታት ከፍተኛ ቁጥር ያለው ወገን በፖለቲከኞች እና አክቲቪስቶች በሚሰጡ አጥፊ አጀንዳዎች ሕይወቱን ያጣባቸው፣ ደህንነቱን የተነጠቀባቸው እና ያፈራውን ንብረት ያጣባቸው ነበሩ። ባለፈው አንድ ዓመት የታየው አዲስ ጉዳይ ደግሞ ግጭቶች ኃይማኖታዊ መልክ እንዲይዙ እየተደረጉ መሄዳቸው ነው። አብዛኛውን ሕዝብም በግጭቶቹ ተሳታፊ…

የሕክምና ባለሙያዎች እንግልት

ሰሚራ አሕመድ ትባላለች (ሥሟ የተቀየረ) በአንድ የመንግሥት ሆስፒታል ውስጥ በከፍተኛ ነርስ ሙያ እንደምትሠራ ትናገራለች። ሰሚራ በቅርቡ በዓለም ዐቀፍ ደረጃ ብሎም በአገራችን ኢትዮጵያ የተሰራጨውን የኮሮና ኮቪድ 19 ወረርሽኝ ምክንያት ከወትሮው በተለየ መልኩ የሥራ ጫና በዝቶባታል። ሕዝብን እና አገርን ለማገልገል በገባችበት የሙያ…

የኮቪድ 19 ዳፋ – በኢትዮጵያ

ዓለም ዐቀፉ ወረርሽኝ ኮሮና ኮቪድ19 በተለያዩ የዓለም አገራት በተለይም ደግሞ በምጣኔ ሀብት ደርጅተዋል በተባሉ አገራት ላይ ቁጣ ሽመሉን አጠንክሮ ቀጥሏል። ይህንንም ተከትሎ ችግሩ በስፋት የተከሰተባቸው የዓለም አገራት በርካታ እንቅስቃሴዎቻቸውን እና የዕለት ተዕለት ክንውኖቻቸውን እንዲገቱ ተገደዋል። በተለይ ደግሞ ታላላቅ አየር መንገዶች…

የፀረ ኤች አይ ቪ መድሃኒት ያልጀመሩና ያቋረጡ ሰዎች ለኮቪድ19 ከፍተኛ ተጋላጭ ናቸው ተባለ

      የዓለም አቀፍ ወረርሺኙ ኮቪድ19 በሽታ የመከላከል አቅማቸው ዝቅተኛ የሆኑ ሰዎች ላይ ጫናው የበረታ እንደሆነ የዓለም የጤና ድርጅት በተደጋጋሚ አስታውቋል። በኢትዮጵያ ከ 600 ሺህ በላይ ከቫይረሱ ጋር የሚኖሩ ዜጎች አሉ ተብሎ ሲገመት ከዚህ ውስጥ ከ 110 ሺህ በላዩ…

ኢትዮጵያ ለኮሮና ቫይረስ ተዘጋጅታ ይሆን?

የአዲስ አበባ ነዋሪ የሆኑት ይግዛው ተፈሪ ካዛንቺስ አካባቢ ጫማቸውን እያስጠረጉ ሳሉ ነበር አዲስ ማለዳ ያገኘቻቸው። ስለኮሮና ቫይረሱ መስማት ከጀመሩ ኹለት ወር ገደማ እንደሆናቸው የሚገልጹት ይግዛው፣ አሁን ግን በዜና ከመስማት ባሻገር ስለራሳቸው ጤና መጨነቅ መጀመራቸውን ነው የሚናገሩት። በስልሳዎቹ እድሜ መጀመሪያ ላይ…

የአባይ ወንዝ ፖለቲካ፣ የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ እና አሜሪካ፡ ወዴት?

ቅድመ-ታሪክ ጣሊያን እና እንግሊዝ ኢትዮጵያን ያስጨንቁ በነበረበት እና የጣና ሐይቅን የእንግሊዝ ቅኝ ለማድረግ በሙሉ ኢትዮጵያን ደግሞ ለጣሊያን አሳልፎ ለመስጠት በሚያሴሩበት እ.ኤ.አ. በ1920ዎቹ መጨረሻ ገደማ በእንግሊዝ የኢትዮጵያ ሚኒስትር የነበሩት ሐኪም ወርቅነህ/ዶክተር ማርቲን የአሜሪካ ኩባንያዎች በጣና ሐይቅ ላይ ግድብ እንዲሰሩ እንዲያግባቡ ወደ…

ለሴቶች ምቹ ያልሆነችዋ አዲስ አበባ

መዲናችን አዲስ አበባ ከፍተኛ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ የሚከናወንባት፣ በርካታ ግዙፍ የመንግሥት እና ዓለማቀፋዊ የንግድ ተቋማትን በውስጧ አቅፋ የያዘች ሰፊ ከተማ ነች። የከተማዋ የዳቦ ቅርጫትነት፣ የሕንጻዎቿ ውበት እና የመብራቷ ድምቀት ተረክ ሆዱን እያባባው መዳረሻውን አዲስ አበባ ላይ የሚያደርገው ሰው እያየለ መሔድ የከተማዋ…

በዓለ ልደት – በቅዱስ ላሊበላ

‹‹የልደት ደሃ የለውም›› ይላሉ፤ የገና ወይም በዓለ ልደት በተለያዩ ቦታዎች ሲከበር በድምቀት እንደሆነ ሲያስረዱ። በጎንደር የመንበረ መንግሥት መድኃኔ ዓለም የድጓ መምህር የሆኑት ቀለመወርቅ ደምሌ፤ ‹ገበገባኒ› በተሰኘ መጽሐፋቸው፣ ስለ ገና በዓልና አከባበሩ ባተቱበት የመጽሐፉ የመጨረሻ ምዕራፍ፤ ‹የልደት ሰሞን አዝመራ ወደ ቤት…

ኢትዮጵያ ባሕላዊ እንኳን ሊባል የሚችል ፌዴራሊዝም ነበራት?

በቅርቡ የብሔር፣ ብሔረሰቦች ቀን አከባበርን ተንተርሶ የተለያዩ የፌዴራሊዝም እና የብሔሮች መብት ጉዳዮች እየተነሱ ይገኛሉ። ከእነዚህ መካከል አነጋጋሪና በተለየ መልኩ ጎልቶ የተሰማው ሐሳብ የፌዴራሊዝሙ ጉዳይ ሲሆን ኢሕአዴግ ካመጣው የፌዴራል ስርዓት በፊት ኢትዮጵያ ፌዴራሊዝምን ተግብራለች ወይስ አልነበራትም የሚለውም ጉዳይ የብዙዎችን ቀልብ የሳበ…

የቤት ውስጥ ጥቃት – ያለሰሚ – ያለተመልካች

ሴት ልጅ ለአባቷ ወንድ ልጅ ደግሞ ወደ እናቱ ቅርበት አላቸው ይባላል። በአንዳንዶች ሕይወት ደግሞ ይህ ፈጽሞ አይታይም። በተለይም የመርሐዊት ሕይወት ለዚህ ምስክር ይሆናል። መርሐዊት በሰው ልጅ ሕይወት ሊደርስ ይችላል ተብሎ በማይገመት ሁኔታ በአባቷ በደል ደርሶባታል። በስሙ የምትጠራበት ወላጅ አባቷ በተደጋጋሚ…

ጩኸት አልባ ድምጾች – ከሕጻናት መንደር

ዘንድሮ 12 ዓመቷን ትደፍናለች። የተወለደችው ከአዲስ አበባ ወጣ ባለች ገጠራማ አካባቢ ነው። የት ነው ብትባል እንኳ እዚህ ነው ብላ ለመናገር በማታስታውስብት ጨቅላ እድሜ ነው ከትውልድ ስፍራዋ ወጥታ አዲስ አበባ የመጣችው። ‹‹አክስት›› ናቸው የተባሉ ሴት ሊያስተምሯት ብለው እንዳመጧት በተለያየ አጋጣሚ ይናገራሉ።…

የምርመራ ጋዜጠኝነት ፈተናዎች

የጋዜጠኝነት ሕይወታቸው የጀመረው በቀድሞው የአዲስ አበባ ክልል 14 ባህልና ማስታወቂያ ቢሮ ውስጥ ነበር። ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በቋንቋዎችና ሥነ ጽሑፍ እንዲሁም በሕግ ትምህርታቸውን የተከታተሉ ሲሆን፣ በማስታወቂያው ቢሮ በነበራቸው ቆይታ ከባድ የሚባሉ ድፍረት የሚጠይቁ ሥራዎችን ተጋፍጠው የመሥራትን ልምድ አካብተዋል። ክልል 14 ቢሮው…

መንግሥት የዜጎችን ደኅንነት መጠበቅ እና የተጠያቂነት ደረጃ

በጥቅምት 11/2012 ጀምሮ ለቀናት የዘለቀው ከፊል የአዲስ አበባን አካባቢዎች በጥቂቱ የዳሰሰው እና በአብዛኛው የኦሮሚያ ከተሞች የተከሰተው እና መንግሥት ባመነውና ባስታወቅው መሰረት የ86 ኢትዮጵያዊያንን ሕይወት የቀጠፈው ችግር የመንግሥትን ቸልተኝነት የሚታይበት አጋጣሚ እንደሆነ በርካቶች ይስማማሉ። በተለይ ደግሞ በአዳማ ከተማ በውል ሚታወቁ 16…

የፀጥታ መዋቅሩ ሲፈተሽ

ከእንድ ሳምንት በፈት በተለይ በኦሮሚያ ክልል በሚገኙ የተለያዩ ከተሞች በተከሰቱ ግጭቶች ህይወታቸውን ካጡ 78 ግለሰቦች አንዱ የሆነው እና ለቤተሰቡም የመጨረሻ ልጅ የነበረው ሰመረዲን ኑሪ በጫት ንግድ ላይ ተሰማርቶ የሚኖር እና ቤተሰብ አስተዳዳሪም ነበር። ከፖሊስ በተተኮሰ ጥይት ህይወቱ ያለፈው ወጣቱ ከፖሊሶች…

በኮንትሮባንድ የሚገቡ ተንቀሳቃሽ ስልኮች የሚዘውሩት የስልክ ገበያ

በኢትዮ ቴሌኮም በ2018 ይፋ ባደረገው መረጃ መሰረት በኢትዮጵያ ከ40 ሚሊዮን በላይ ተንቀሳቃሽ ስልኮች ያሉ ሲሆን አሁን ባለውም የተንቀሳቃሽ ስልኮች የመዳረስ መጠን የፍላጎት አቅሙ በዓመት ከ10 ሚሊዮን በላይ እንደሚያድግ ይገመታል። ከዚህም ውስጥ ከ98 በመቶ በላይ የሚሆነው ዓመታዊ ፍላጎት እየተሟላ ያለው በሕገወጥ…

አገር በቀል መድኀኒቶች ያለማግኘት ሥጋት እና የእንስሳትና የሰብል ዝርያዎች መጥፋት

በሐዋሳ ከተማ የአካባቢ ጥበቃና የሥራ ሒደት አስተባባሪ ደሳለኝ ዓለማየሁ፣ ከአዲስ ማለዳ ጋር ባደረጉት ቆይታ፣ ጉማሬዎች ለብዝሃ ሕይወት ጥበቃ ያላቸው ሚና በእጅጉ እንደሚያሳስባቸው ገልጸዋል። አንዳንድ ሰዎች ሊፈጽሙት ቀርቶ ሊያስቡት የማይችሉትን ተግባር በሐዋሳ ሐይቅ ላይ መፈጸሙን ለአብነት ይናገራሉ። እንደ አስተባባሪው ገለጻ፣ በሐይቁ…

የማዕከላዊ የግድግዳ ላይ “ሚስጥሮች”

የ28 ዓመቱ ወጣት መሐመድ ኑሪ ያለአስጎብኚ ለስድስት ቀናት ክፍት ሆኖ የነበረውን በተለምዶ ማዕከላዊ ተብሎ የሚጠራውን የፌደራል ፖሊስ የቀድሞ የምርመራ እና ማረፊያ ጣቢያ በመቶዎች ለሚቆጠሩት ጎብኚዎች ሲያስጎበኙ ከነበሩ የቀድሞ እስረኞች መካከል አንዱ ነው። ለአምስት ወራት በማዕከላዊ ውስጥ የቆየው መሐመድ በስተግራ ጎድጎድ…

መንግሥት ሰላማዊ ሰልፍና ሕዝባዊ ስብሰባዎችን ለምን ይፈራል?

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ የአዲስ አበባ አገር ስብከትን ጨምሮ ስድስት የተለያዩ አደረጃጀት ያላቸው ኅብረቶችና ማኅበራት፣ በኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና አማንያን ላይ እየደረሱ ያሉትን የተለያዩ ዓይነት ጥቃቶችን አስመልክቶ መስከረም 4/2012 ሊደረግ የነበረው ሰላማዊ ሠልፍ መንግሥት ችግሩን ለማስተካከል ቃል በመግባቱ መተላለፉን…

“ሥጋ የሚታለምባት” ሀብታም የቀንድ ከብት አገር

ሸማቾች የቀንድ ከብት፣ የበግና የፍየል ዋጋ ጣሪያ በመንካቱ መግዛት አልቻልንም ሲሉ ቅሬታቸውን ለአዲስ ማለዳ አስታውቀዋል። አዲስ ማለዳ፣ የአዲስ ዓመት ዋዜማን ተከትሎ “የሥጋ ዋጋ እንደምን ሰነበት?” ስትል ሸማቾችንና ነጋዴዎችን አናግራ ነበር። ሁሉም ለማለት በሚቻል መልኩ፣ በአገሪቱ የሚታየው የሥጋ ዋጋ መናር በርካታ…

የኑሮ ውድነት ያጠላበት አዲስ ዓመት

የበዐል ሰሞን የገበያ ግርግር መቼም የተለመደ ነው። እንደዚህ ዓይነት ትዕይንት በአዲስ ዓመት ዋዜማም መመልከት እንግዳ ጉዳይ አይደለም። አዲስ ማለዳ በመዲናችን ያሉ የገበያ ማዕከላትን ጎብኝታና ሸማቾችን አነጋግራ እንዲሁም የምጣኔ ሀብት ባለሙያዎችን በማስተንተን የዕቃዎች ዋጋ ተመልክታ የኑሮን ሁኔታ በአጠቃለይ ለማሳየት ጥረት አድርጋለች።…

እልባት ያልተገኘለት የኦሞ ፓርክ እና የኦሞ ኩራዝ ስኳር ፕሮጀክት ውዝግብ

የኦሞ ኩራዝ ስኳር ፕሮጀክት በኦሞ ብሔራዊ ፓርክ የሚገኙ እንስሳትን እንቅስቃሴና ሥነ ምኅዳሩን እያወከ ነው ሲሉ የፓርኩ አመራሮች አስታውቀዋል። ከፓርኩ ህልውና አንጻር ማስተካከያ የሚሹ ጉዳዩችን የሚያመላክት ሪፖርት በባለሥልጣኑ ቢቀርብም፣ የኦሞ ኩራዝ ስኳር ፕሮጀክት ጥናቱን ባለመቀበሉ ውዝግቡ እልባት እንዳልተበጀለት ከኢትዮጵያ የዱር እንስሳት…

This site is protected by wp-copyrightpro.com