ጣና ሐይቅን የወረረው የእምቦጭ አረም ስጋት ሆኖ ቀጥሏል

Views: 172

ጣና ሐይቅን የወረረው የእምቦጭ አረምን ሙሉ ለሙሉ ማስወገድ ባይቻልም እንኳን፣ መስፋፋቱ እንዲገታ ለማድረግ የሚረዱ እንቅስቃሴዎች ባሉበት መቆማቸውን የአማራ ክልል የአካባቢ ደንና ዱር እንስሳት ባለስልጣን ለአዲስ ማለዳ አስታውቋል፡፡

አረሙን በጢንዚዛ ለማጥፋት የባህርዳር ዩኒቨርስቲ ያደረገው ጥናት ተጠናቆ፣ ምርምሩ ተሠርቶና ጥንዚዛዎቹ የት ቦታ ይለቀቁ የሚለው ሁሉ የተለየ ቢሆንም፤ ገና ተግባራዊ እንዳልሆነ ምርምሩን በበላይነት የሚመሩት የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ መምህሩ ጌታቸው በነበሩ (ዶ/ር) ለአዲስ ማለዳ አስረድተዋል፡፡

እንደ ጌታቸው ገለጻም፣ የተደረገው ጥናት ተግባራዊ እንዳይሆን ካደረጉት ችግሮች መካከል፣ በጥናት መፍትሔ ይሆናል ለተባለው የጢንዚዛ ማራቢያ ማዕከል መገንባት ያለመቻሉ ነው። ግንባታውን ታሳቢ ያደረገ ጨረታ የወጣ ቢሆንም፣ በጨረታው የቀረበው ዋጋ ከተገቢው በላይ ከፍተኛ መሆኑ የእንቦጭ አረምን ለመግታት የሚደረገውን እንቅስቃሴ እንደገታው ነው አያይዘው ያነሱት። ‹‹እንቦጭን በቀላሉ ለማጥፋት እንዳይቻልና ስጋት ሆኖ እንዲቀጥል አድርጎታል›› ብለዋል።

አዲስ ማለዳ በጉዳዩ ዙሪያ ያነጋገረቻቸው የአማራ ክልል የአካባቢ ደንና ዱር እንስሣት ባለስልጣን የኮሚዩኒኬሽን ዳይሬክተር ጋሻው እሸቱ፣ የእምቦጭ አረም ገና በቆቃ ግድብ እና ሐይቅ አካባቢ ሲታይ እንዲህ ይዛመታል ተብሎ ባለመገመቱ፣ የተወሰደ እርምጃ አልነበረም። በመሆኑም ውሎ አድሮ ቀሪ የኢትዮጵያን የውኃ አካላት ማዳረሱን ገልጸው፣ አሁን በተለያዩ ምክንያቶች ዋጋ እያስከፈለን ይገኛል ብለዋል።

«ጣና ታሟል፤ እንድረስለት›› በሚል የአካባቢው አርሶ አደሮች እና ወጣቶች ሲረባረቡበት የነበረውን እምቦጭን ከጣና ላይ የማረም ዘመቻ ተጀምሮ፣ ሌሎችም ተቀብለውት አንድ ሰሞን ወሬው ሁሉ ጣና፣ ዘገባው ሁሉ እንቦጭን የማጥፋት ጥረት ሆኖ ሰብቷል›› የሚያወሱት ጋሻው፤ በጊዜው እንቦጭን ለማጥፋት የሚያግዙ ማሽኖች ተሠርተውና በመዋጮ ተገዝተው ቢቀርቡም እንቦጭ ግን ዛሬም ጣና ላይ ተንሰራፍቷል ሲሉ ገልጸዋል።

ሀገሬው የበኩሉን ጥረት እንደሚያደርግ የሚናገሩት ዳይሬክተሩ፣ ሌላው ቀርቶ አንድ ለውጥ እንደሚያመጡ የተጠበቁት ማሽኖች ከሥራ ውጭ ሆነው የእንቦጭ አረምም በሃይቁ ላይ የበለጠ መስፋፋቱን ጠቁመዋል።

ጣናን ለመታደግ ተገቢው እንቅስቃሴ እየተደረገ እንዳልሆነ በአፅንኦት የገለፁት ጋሻው፣ በዚህ ሐይቅ ላይ የደረሰው ችግር አባይ ወንዝ መትረፉ እንግዳ ነገር ተደርጎ ሊታይ እንደማይገባም ያመለክታሉ። እምቦጭን ከሐይቁ ላይ ለመሰብሰብ የሚያስችሉ ማሽኖች በግለሰብና በተቋም ደረጃ ተሠርቶ ቢቀርብም አረሙን ለማስወገድ ያለመው ፕሮጀክት ባለበት ቆሟል ይላሉ።

ከጣና ላይ አረሙን ለማንሳት ወጣቶችን አስተባብሮ ይንቀሳቀስ የነበረው የጣና ሐይቅ እና አካባቢው እንክብካቤ እና ጥበቃ በጎ አድራጎት ማሕበር፣ አሁን በዚህ ተግባር ላይ እንደሌለ ነው የማህበሩ አስተባባሪ መዝገቡ ስሜነህ የሚናገሩት። በወጣቶች እና በበጎ አድራጎት ሥራ ላይ ምንም እየተሠራ አለመሆኑን የሚያወሱት መዝገቡ፣ ከዚህ በፊት የተጀመረውን ፕሮጀክት ወጣቶች ማቋቋማቸውንና በጎ አድራጎት ማሕበራቱም ባለው ፖለቲካዊ ሁኔታ (የክልሉን ባለስልጣናት ግድያ ተከትሎ በነበረው ግርግር) ምክንያት እንደልብ መሥራት አለመቻላቸውን ይገልጻሉ።

በተለይ እምቦጭ ተስፋፍቶ ይገኝበት ከነበረበት አካባቢ አንዱ በጎርጎራ በኩል ያለው የጣና ሐይቅ ክፍል መሆኑን ለአዲስ ማለዳ ያስታወቁት ጋሻው፣ አረሙ የሚጠፋበት አልያም ወደ ሌላ ጥቅም ለመለወጥ እንዲቻል የሚያግዙ ሙከራ እና ፕሮጀክቶችን በትኩረት የሚሠሩ አልጠፉም ይላሉ።

እንቦጭን ለማስወገድ የሚያስችል ዘዴ የነደፉት ጌታቸው (ዶ/ር)፣ ይህ ስልት በአፍሪካ እና በሌሎች ሃገራት የሚገኙ በእንቦጭ የተወረሩ ሐይቆችን ከአረሙ ማላቀቅ መቻሉን ለአዲስ ማለዳ አስታውቀዋል። በምሳሌነትም የዩጋንዳው ቪክቶሪያ ሐይቅ ላይ የተደረገው ሙከራ ዉጤታማ መሆኑን ያወሳሉ። ምርምሩ ተሠርቶ፤ የት ቦታ ጥንዚዛዎቹ ይለቀቁ የሚለው ሁሉ ተለይቶ ቢጠናቀቅም ገና ተግባራዊ አለመሆኑን ያስገነዘቡት ተመራማሪው፣ ማራቢያው ዲዛይን ተሰርቶለት አልቆ፣ የፌደራል አካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን ለግንባታው ስራ ያወጣውን ጨረታ በመጠባበቅ ላይ እንደሚገኙ ተናግረዋል።

የአማራ ክልል የአካባቢ ደንና ዱር እንሣት ባለስልጣን፣ ጣና ሐይቅ ላይ ብቻ ሳይሆን በአባይ ወንዝም ሆነ በኢትዮጵያ በትልቅነቱ ሁለተኛ በሆነው በአባያ ሐይቅ ላይ የተንሰራፋው እምቦጭ አረም፤ በሰዎች ርብርብ ሆነ በማሽኖች ርዳታ ብቻ ፈፅሞ ማስወገድም ሆነ ከቁጥጥር ውጭ እንዳይሆን ማድረግ አዳጋች እንደሆነበት ይናገራል።
የውኃ ላይ አረም የሆነውን በእኛ ሀገር እምቦጭ የሚል መጠሪያ የተሰጠውን ተክል ለተለያዩ ነገሮች መሥሪያ የተጠቀሙ ሃገራት መኖራቸውን መረጃዎች ያሳያሉ። ኢትዮጵያ ውስጥም ለአካባቢው ኅብረተሰብ ጥቅም ሊውል የሚችልበትን ስልት የቀየሰ ሌላ ምርምር እንደተካሄደ እንደሆነ ለመረዳት ችለናል።

እነደመዝገቡ ገለጻ፣ የጣና ሐይቅን 50 ሺህ ሄክታር የሚሆን የውኃ አካል የሸፈነው እምቦጭ ስምጥ ሸለቆ ውስጥ የሚገኘው እና በኢትዮጵያ በሁለተኛነቱ የሚታወቀውን የአባያ ሐይቅንም እንዲሁ መውረሩ ተሰምቷል። አረሙ የአባይ ወንዝንም አዳርሷል። እምቦጭን የማስወገዱ የአንድ ሰሞኑ የማፅዳት ዘመቻ አሁን ላይ የረገበ መስሏል።

አርሶ አደሩን አሰልጥነው ባለው አቅም ሁሉ እንቦጭን እንዲከላከል እየሰሩ መሆኑን የገለጹት ጋሻው፣ አረሙን ማስወገድ ባይቻል እንኳን እንዳይስፋፋ ለማድረግ ጥረት እየተደረገ መሆኑን አስታውቀዋል።

ቅጽ 1 ቁጥር 42 ነሐሴ 18 2011

Comments: 0

Your email address will not be published. Required fields are marked with *

This site is protected by wp-copyrightpro.com